Διεθνής Ημέρα Καφέ: Από τις φυτείες της Βραζιλίας στα 34.000 καφέ της Ελλάδας

Κάθε χρόνο, την 1η Οκτωβρίου, ο κόσμος γιορτάζει την Διεθνή Ημέρα του Καφέ, μια αφορμή όχι μόνο για να απολαύσουμε τον αγαπημένο μας καφέ, αλλά και να φωτίσουμε τα προβλήματα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί της πρώτης ύλης παγκοσμίως.

Η ιδέα ενός ενιαίου, παγκόσμιου εορτασμού προήλθε από τον Διεθνή Οργανισμό Καφέ (International Coffee Organization – ICO), ο οποίος συνέστησε το 2014 να υιοθετηθεί ως κοινή ημερομηνία η 1η Οκτωβρίου. Ο πρώτος επίσημος εορτασμός έλαβε χώρα το 2015 στη Μιλάνο, στο πλαίσιο της Έκθεσης Expo.

Παρότι κάποιες χώρες εόρταζαν ημέρες του καφέ από παλαιότερα, για παράδειγμα, η Ιαπωνία διοργάνωσε «Καφέ Ημέρα» ήδη το 1983, η τυποποίηση σε ενιαία παγκόσμια ημέρα ήταν πρωτοβουλία του ICO με στόχο τη συνένωση δυνάμεων, την ευαισθητοποίηση και την κοινή προβολή θεμάτων όπως η βιωσιμότητα και το δίκαιο εμπόριο.

Καφές: παγκόσμια διατροφή, παραγωγή & κατανάλωση

Ο καφές είναι ένα από τα πλέον διαδεδομένα ροφήματα στον κόσμο. Εκτιμάται ότι καθημερινά καταναλώνονται περίπου δύο δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ.

Επίσης, η παγκόσμια αγορά καφέ έχει εκτιμώμενη αξία δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, με σταθερό ρυθμό ανάπτυξης σε ετήσια βάση.

Όσον αφορά στην παραγωγή, οι ηγετικές χώρες είναι η Βραζιλία, το Βιετνάμ, η Κολομβία, η Ινδονησία και η Αιθιοπία, που εξάγουν τεράστιες ποσότητες κόκκινου καφέ (arabica και robusta).

Στο επίπεδο της κατανάλωσης ανά κάτοικο, το ενδιαφέρον σχήμα αλλάζει: χώρες της βόρειας Ευρώπης έχουν εντυπωσιακά υψηλά ποσοστά. Για παράδειγμα, σύμφωνα με στοιχεία του Helgi Library (2021), το Λουξεμβούργο κατέχει την πρώτη θέση με κατανάλωση ~ 25,3 κιλά καφέ/κάτοικο ετησίως.

Σε σύγκριση, η Ελλάδα καταγράφει μερικά πιο μετρημένα, αλλά όχι αμελητέα μεγέθη.

Η «καφεΐνη» στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο καφές δεν είναι απλώς ρόφημα, είναι πολιτισμός και καθημερινό τελετουργικό. Σύμφωνα με στοιχεία του Τύπου και διάφορων ερευνών:

• Ο μέσος Έλληνας καταναλώνει περίπου 5,5 κιλά καφέ ετησίως
• Η συνολική κατανάλωση στη χώρα φτάνει περίπου 106 χιλιάδες τόνους (2021) βάσει στοιχείων
• Μία άλλη εκτίμηση του τοπικού καφε-κλάδου αναφέρει ~ 40.000 τόνους καφέ ετησίως, με το 60% να καταναλώνεται στο σπίτι και το 40% εκτός (καφετέριες και καταστήματα).
• Από τους καταναλωτές, 8 στους 10 πίνουν καφέ καθημερινά, και το 56 % των καταναλώσεων γίνονται στο σπίτι.
• Το συνολικό ύψος της αγοράς καφεστίασης (εστίαση / catering) στην Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 3 δισ. ευρώ, ενώ η οικιακή αγορά εκτιμάται σε ~ 300 εκατ. ευρώ.

Ένας ακόμη εντυπωσιακός δείκτης: η Ελλάδα διαθέτει περίπου 34,3 καφετέριες ανά 10.000 κατοίκους, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ζήτηση στην Ελλάδα έχει δείξει τάσεις υποχώρησης, προβλέπεται να μειωθεί προς ~ 37.000 τόνους έως το 2028, με μέσο ετήσιο ρυθμό πτώσης ~ 1,1 %.

Γιατί γιορτάζουμε - και ποιοι ωφελούνται

Η Διεθνής Ημέρα του Καφέ δεν είναι μόνο μια αφορμή για να απολαύσουμε έναν καλό καφέ· είναι και μία πλατφόρμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, όπως οι διακυμάνσεις τιμών, οι κλιματικές αλλαγές, οι πιέσεις στο περιβάλλον και η ανάγκη για δίκαιο εμπόριο και βιώσιμες πρακτικές.

Τα τελευταία χρόνια, πολλές καφετέριες και αλυσίδες προσφέρουν προσφορές, εκπτωτικά κουπόνια ή ακόμη και δωρεάν φλιτζάνια τη μέρα αυτή.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η σύνδεση ανάμεσα στον καταναλωτή και την πηγή του ροφήματος, να αναδειχθούν οι παραγωγοί και να προωθηθούν κοινοπραξίες και δράσεις συνεργασίας σ’ όλη την αλυσίδα.